Nieuwe pagina 1
Nieuwe pagina 1
Nieuwe pagina 1 advertentie Vliegend Museum Seppe Brussels Air Museum justairborne.com aerospacefacts.com tigerformation Stampe

Hoogvliegers in de luchtvaart
2018-05-18 / Ton Bakels

Albert Ball (foto 1) werd op 14 augustus 1896 in Nottingham, Groot-Brittannië geboren. Zijn vader, die oorspronkelijk in een plaatselijke machinefabriek werkte, maar zich later opwerkte tot burgemeester, wist zijn zonen te interesseren voor techniek door ze de basisprincipes bij te brengen van werktuigbouw, natuurkunde, scheikunde en zelfs fotografie. Wat de jonge Albert echter het meest aantrok, was de onzichtbare, maar toch zo krachtige elektriciteit. Hij wilde eigenlijk elektrotechnisch ingenieur worden, maar toen hij achttien was, werden zijn toekomstplannen volledig in de war geschopt door het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog. Hij nam dienst bij de Sherwood Foresters, een landweerbataljon. Daar werd hij al gauw bevorderd tot sergeant.


Op 14 oktober 1914, Ball was toen al luitenant, bracht hij een bezoek aan het vliegveld van Hendon. Dit bezoek bleek heel belangrijk voor zijn verdere leven te zijn. Op slag werd hij gegrepen door de luchtvaart, met als gevolg, dat hij een overplaatsing wist te bewerkstelligen naar het Royal Flying Corps. Enkele dagen na de overplaatsing begon hij al met vlieglessen. Hij studeerde 's nachts theorie en oefende elke zondagochtend in de lucht met een Caudron lestoestel. Het kostte hem slechts één jaar om, in oktober 1915, zijn brevet te halen. Hij was toen pas negentien jaar. In december mocht hij naar het Central Air Force College in Upavon, waar hij zijn bekwaamheden als vlieger kon verbeteren, zijn schuttersinstinct kon aanscherpen en zijn kunsten als luchtacrobaat kon trainen.


Twee weken later werd hij ingedeeld bij het 13e squadron van de RFC, die was gestationeerd in Frankrijk bij Boulogne. Het squadron was uitgerust met onbewapende B.E.2c toestellen. (kijk op YouTube voor een filmpje over de B.E.2c) Hiermee werden verkenningsvluchten voor de artillerie uitgevoerd. Ball baalde van het vliegen met deze langzame, zware rammelbakken en hij kwam snel tot de conclusie, dat het vliegen van de verkenningsmissies niets voor hem was. Toen hij dat bij zijn meerderen kenbaar maakte, vond hij geen gehoor.

Dat de verkenningsvluchten niet zonder gevaar waren, bleek op 3 mei 1916. Op ongeveer zestig kilometer achter de frontlinie kregen Ball en zijn waarnemer een verrassingsaanval te verduren van vijf moderne Duitse Albatrossen. Ze konden niet aan de Duitsers ontkomen en moesten erop af. De overmacht bleek echter te veel voor Ball. Zijn zware B.E.2c kon niet aan het Duitse vuur ontsnappen. Plotseling dook Ball recht naar beneden. Met zijn toestel gierde hij bijna verticaal op de loopgraven af. Op het allerlaatste moment trok hij weer op en als door een wonder overleefde hij de aanval en kon hij aan de Duitsers ontsnappen. Na de landing bleek dat Ball's waarnemer was gedood en dat zijn toestel vol kogelgaten zat. De B.E.2c was daarmee rijp voor de sloop. Nu gaf Ball's commandant wel toe; zijn verzoek tot overplaatsing naar 11 squadron werd ingewilligd.


Bij dit squadron vloog men met de Nieuport Scout. (foto 2) Ball raakte direct aan dit vliegtuig gehecht en hij zou gedurende het grootste deel van zijn carrière bij voorkeur met Nieuports vliegen. Het succes kwam na de overplaatsing direct; tijdens een verkenningsvlucht op 22 mei boven Moyenvillen schoot hij zijn eerste Albatros D.1 neer en dwong hij een LVG-tweezitter tot landen. Enkele dagen later, op 1 juni 1916, schoot hij eerst een Albatros en vervolgens een Fokker neer en op 25 juni zag hij bij toeval een Duitse verkenningsballon opstijgen vanaf een open plek in het bos. Hoewel hij bijna geen brandstof meer had, wachtte hij nog even, om daarna in zweefvlucht de ballon in brand te schieten met een serie kogels. Bij deze actie raakte zijn toestel zwaar beschadigd door granaatscherven; toch wist hij zijn toestel met de grootste moeite heelhuids aan de grond te zetten. Voor deze actie werd Ball op 27 juni onderscheiden met de 'Military Cross'.



Nu hij zijn sporen had verdiend kreeg hij opdracht deel te nemen aan de gevechten bij de rivier de Somme in Noord-Frankrijk en meteen werd hij succesvol. Op 2 juli schoot hij niet minder dan zes Duitse vliegtuigen neer en, alsof het nog niet genoeg was, haalde hij op de terugweg van de avondpatrouille nog een verkenningsballon neer.

Om hem enige tijd te ontlasten werd hij overgeplaatst naar het 8e verkenningssquadron. Daar voerde hij weer met de B.E.2c verkenningsvluchten uit voor de grondstrijdkrachten. Toch ging Ball's hart als gevechtspiloot uit naar de luchtgevechten en na vele verzoeken om overplaatsing keerde hij op 15 augustus 1916 terug naar 11 squadron. De volgende dag was het meteen raak; in zijn eentje schoot hij drie Albatrossen uit een groep van vijf neer. Vijf dagen later kwam hij vier Roland C.II toestellen tegen. De Rolands waren de favoriete slachtoffers van Ball. Twee toestellen schoot hij van achteren neer en de twee andere via een frontale aanval. Ball had zo z'n eigen gevechtstactiek. Hij joeg op vijandelijke formaties, ook als die veel sterker waren, en vuurde van korte afstand een dodelijk salvo af, gewoonlijk vanuit een positie vlak onder de onderkant van het vijandelijke toestel. Daarbij trok hij de op zijn vleugel gemonteerde Lewis-mitrailleur naar achteren en omlaag, zodat hij bijna recht omhoog kon schieten.


Op 23 augustus werd Ball bevorderd tot kapitein-vlieger en benoemd tot squadron-commandant van 60 squadron. En opnieuw moesten de Rolands en de Albatrossen het tegen hem afleggen. Op 4 oktober had hij al dertig bevestigde overwinningen op zijn conto.

Daarna ging hij terug naar Groot-Brittannië om zijn enorme gevechtservaring te delen met jonge leerling-vliegers. Maar het vliegersbloed kroop waar het niet gaan kan en opnieuw keerde hij op 17 april 1917 terug naar het front; nu als Flight Commander van 56 squadron. Dit squadron vloog met de toen gloednieuwe S.E.5a van de Royal Aircraft Company. (foto 3) Toch vloog Ball ook graag met de Nieuport. Met de nieuwe S.E.5a behaalde hij eerst vijf overwinningen en op 6 mei 1917 behaalde hij zijn laatste overwinning. Toen haalde hij een Albatros-jager van Jasta 20 neer. Dat was zijn 47e overwinning.


Toen ging het mis; op 7 mei verongelukte hij, nog geen 21 jaar oud, met zijn S.E.5a, toen hij bij Lens achter een Duitse éénzitter aanjoeg. Deze Duitser was Lothar von Richthofen, de broer van Manfred von Richthofen. Tijdens het duel moest Von Richthofen gedwongen landen, omdat zijn brandstoftank doorzeefd was. Ball vloog verder en verdween in de laaghangende bewolking. Toen hij weer zichtbaar werd, vloog hij onderste boven. Aangenomen wordt, dat Ball gedesoriënteerd is geraakt en daardoor de controle over zijn vliegtuig had verloren. Omdat hij ook veel te laag vloog, was correctie niet meer mogelijk met als gevolg het neerstorten. De vijand vond later zijn lichaam en vernielde vliegtuig.

De Duitsers toonden hun eerbied voor deze held door middel van een begrafenisceremonie met militaire eer. En op 22 juli 1917 overhandigde koning George V op Buckingham Palace aan de ouders van de omgekomen piloot het 'Victoria Cross', de hoogste militaire onderscheiding.


<-- Vorige