Nieuwe pagina 1
Nieuwe pagina 1
Nieuwe pagina 1 advertentie Vliegend Museum Seppe Brussels Air Museum justairborne.com aerospacefacts.com tigerformation Stampe

Hoogvliegers in de luchtvaart
2017-05-10 / Ton Bakels

Als je aan bekende Duitse piloten uit de Eerste Wereldoorlog denkt; dan denk je niet meteen aan ene Werner Voss, maar bijvoorbeeld aan een Manfred von Richthofen "Der rote Baron" of een Oswald Boelcke. Toch was het Werner Voss, met 48 bevestigde overwinningen behorend tot de succesvolste Duitse gevechtspiloten, die veel aanvalstactieken en luchtstrategieën bedacht die andere piloten in de Eerste en Tweede Wereldoorlog overnamen.

Werner Voss (foto 1) werd geboren op 13 april 1897 in Krefeld. Hij was de tweede zoon van een producent van verfstoffen. Hij maakte zijn opleiding aan het gymnasium niet af, maar besloot vrijwillig dienst te nemen. Op 16 november 1914 werd hij ingedeeld bij het 2e regiment van de Westfaalse Huzaren, een cavalerie-eenheid, waarmee hij tegen de Russen vocht. Hij voelde zich echter sterk aangetrokken tot de luchtmacht. In augustus 1915 werd hij toegelaten tot de vliegopleiding, wat in die tijd werd beschouwd als een logische carrièrestap na de cavalerie. Hij begon bij de Flieger Ersatz Abteilung Nr. 7 in Keulen. Daar zou hij als instructeur tot februari 1916 blijven.


Vervolgens voltooide hij een cursus voor luchtwaarnemers. Als luchtwaarnemer begon zijn operationele loopbaan met verkenningsmissies boven Verdun. Dit bleek echter niet datgene wat Voss wilde. Hij vond het meevliegen met langzame verkenningsvliegtuigen maar een saaie bedoening. Hij wilde zelf een vliegtuig besturen en zelf luchtgevechten voeren. Deze wens ging in vervulling en eind mei 1916 behaalde hij met overtuigende cijfers zijn vliegersinsigne.


Aanvankelijk vloog Voss bij het KEK-20 (Kampfeinsitzer Kommando) op een Fokker E.III. Op 21 augustus werd zijn verzoek tot overplaatsing naar een jagersafdeling ingewilligd en werd hij toegelaten tot het Jasta (Jagdstaffel) 2 van de beroemde Oswald Boelcke. Al na een paar dagen stond hij bekend als een luchtacrobaat. Hij werd bewonderd om zijn heldhaftige aanvallen op vijandelijke toestellen en sommige vliegers waren zelfs jaloers op hem.

Op 27 november 1916, vliegend in een Albatros D.II,(foto 2), schoot Voss een Engelse B.E.2C neer waarmee hij zijn lange serie van 48 overwinningen opende. In januari en februari 1917 schoot hij nog eens 22 geallieerde toestellen neer; slechts vijf minder dan de commandant van zijn afdeling, Manfred von Richthofen, die na de dood van Boelcke eskadercommandant werd. Binnen de kortste keren werd Werner Voss één van de toppers van de Keizerlijke Luchtmacht. Hij werd aan de keizer voorgesteld, die hem persoonlijk de hoogste Duitse onderscheiding "Pour le Mérité" opspelde.


Tactiek bij luchtgevechten was een belangrijk punt voor Voss. Hij bestudeerde de tactiek van de vijand en de sterke en zwakke punten van diens toestellen. Ook was hij van mening, dat bij luchtgevechten toewijding en agressie een absolute noodzaak waren om een moreel overwicht te hebben. Hij ontdekte bijvoorbeeld al snel, dat de dreiging van de vijand het beste geneutraliseerd kon worden door meteen na het ontdekken van een op enige afstand vliegende tegenstander een scherpe bocht te draaien en er in ramkoers op af te vliegen. Zelfs als de bocht niet helemaal afgemaakt kon worden om de vijand te ontwijken, dan verkleinde de aanvaller met boven beschreven manoeuvre toch zijn silhouet waardoor hij moeilijker te raken was.

Ook als de vijand vanaf grote hoogte in duikvlucht aanviel, was het belangrijk snel opzij in diens richting te zwenken om zodoende kortere tijd binnen het schootsveld te zijn. Verder introduceerde hij een nieuwe techniek waarbij verschillende vliegtuigen een vijandelijk toestel in de tang namen om diens manoeuvreerruimte te beperken, waarna de leider van het eskader de genadestoot kon geven.


Op twintigjarige leeftijd kreeg de tacticus Voss het bevel over Jasta 5 en later over Jasta 29, Jasta 14 en tenslotte over Jasta 10, dat was gelegerd bij Lille in Frankrijk.

Ook Anthony Fokker speelt een rol in het verhaal van Werner Voss. De Albatrossen, waarmee tot dusver gevlogen werd, raakten verouderd. Ze waren niet opgewassen tegen de snelle en wendbare Sopwith Camels en Spad XIII's. Daarom werd Voss door Fokker benaderd voor een opvolger van de Albatros. Voss maakte in augustus 1917 testvluchten met de Fokker Dr.I en op zijn aanwijzingen werd het toestel aangepast. De Fokker Dr.I was weliswaar minder snel dan de Albatros, maar wendbaarder en sterker dan welk vliegtuig ook. Hoewel moeilijk te besturen, kon de Fokker in handen van een getrainde piloot een onoverwinnelijk vliegtuig worden. Toen op 28 augustus 1917 de eerste Fokker Dr.I's de fabriek uitrolden, zwoeren zowel Voss als Von Richthofen bij het toestel. (tip: Kijk voor de Fokker Dr.I op YouTube)


Op 3 september schoot Voss met zijn gloednieuwe Fokker Dr.I een Britse D.H.4 neer en op 5 september verschalkte hij een Sopwith Camel en in de avond een Franse Caudron. En de overwinningenreeks bleef aanhouden. Sopwith Camels bijvoorbeeld legden het loodje in de gevechten met Voss. Hij vroeg zich af welk cadeau hij voor thuis zou meebrengen als hij met verlof ging. Het zou geweldig zijn als hij bij thuiskomst zou kunnen zeggen, dat hij vijftig vijandelijke toestellen had neergehaald. Tot dusver stond de teller op 47.

Met dit idee in het achterhoofd steeg hij op 23 september 1917 samen met Von Richthofen en drie anderen op, zoekend naar een mogelijkheid om zijn score te verhogen. Al snel ontdekte hij een formatie van zeven Engelse S.E.5a toestellen. (foto 3) Voss moest toen gedacht hebben, dat hij zijn ambitie kon waar maken. Hij voerde een tien minuten durend gevecht en wist één van zijn opponenten neer te schieten. Echter, hij kruiste de lopen van de Engelse Arthur Rhys Davis. Davis gaf een lange vuurstoot en trof Voss in de linkerflank. Hij raakte in een draaiende duikvlucht en stortte neer bij het plaatsje St. Julien. Nog maar twintig jaar oud en met 48 overwinningen op zijn naam was dat het einde van uitstekend jachtvlieger Werner Voss. Hij werd begraven op het Deutscher Soldatenfriedhof Langemark.


<-- Vorige