Nieuwe pagina 1
Nieuwe pagina 1
Nieuwe pagina 1 advertentie Vliegend Museum Seppe Brussels Air Museum justairborne.com aerospacefacts.com tigerformation Stampe

LuchtvaartKennis: Marine-Mitchells in actie tijdens de februariramp van 1953
2003-01-01 / Nico Geldof

In 1953 werd op 1 februari in Zuidwest Nederland de noodtoestand afgekondigd. Zware storm en springtij ware oorzaak van een nationale ramp die onnoemelijk veel leed bracht. Bij de allereerste reddingsoperaties speelden Mitchells van de MLD een belangrijke rol.

Na ontvangst van de eerste onheilspellende berichten kwam het Centrum van de Opsporings- en Reddingdienst (OSRD) op het Marinevliegkamp Valkenburg onmiddellijk in actie. De storm die dwars op de enige bruikbare startbaan gierde maakte evenwel het opstijgen van de startklaar staande Mitchell reddingvliegtuigen onmogelijk. Pas in de late middag luwde de storm enigermate, waarna de eerste Mitchell van Vliegtuigsquadron 8 opsteeg met de opdracht een verkenning richting Goeree-Overflakkee te vliegen.

Eén van de vliegers aan boord, de toenmalige luitenant ter zee-vlieger (LTZV) 2e klas Frans Bom, verwoordde na afloop van deze vlucht zijn eerste indrukken als volgt: 'Uit onze Mitchell zagen wij dat er niet één, maar wel duizenden noodgevallen waren. Nog nooit heb ik zoveel rampzaligheid bij elkaar gezien. Overal staken witte lappen en zelfs vlaggen uit half vernielde, door water omringde huizen. En dadelijk begonnen we rubber boten te droppen'.

Na terugkomst op Valkenburg stond de tweede Mitchell klaar, die - met wederom Frans Bom aan boord - direct naar het rampgebied koerste. Nu werd een z.g. 'Lindholme gear', die voor het redden van schipbreukelingen in volle zee tot de vaste OSRD-uitrusting van de Mitchell behoorde, in de buurt van Oude Tonge afgeworpen. Op de tweede dag, maandag 2 februari, lieten de weersomstandigheden de uitvoering van grootschaliger reddingacties boven het noodgebied toe.

Meteen werd de schrikbarende omvang van de ramp duidelijk. Al bij het eerste daglicht gingen vliegtuigen van de MLD-squadrons 5, 8 en 320 over tot het afwerpen van allerlei hulpgoederen en gereedschappen, die bij de reddingoperaties te water en op het land van nut konden zijn. Al snel ontstond grote behoefte aan gevulde zandzakken, nodig om de gaten van verschillende dijkdoorbraken te dichten. Alles wat op dat moment kon vliegen werd in de daarop volgende dagen voor dit doel ingezet Dakota's van No. 334 Squadron en de KLM, zelfs Oxfords, Beechcrafts, de Siebel van Prins Bernhard en het Fokker S. 13 prototype van de Fokkerfabriek vlogen afgeladen vol zakken naar het rampgebied. Op een gegeven moment waren zoveel vliegtuigen in de lucht, dat de droppingvluchten hierdoor ernstig hinder ondervonden. De luchtverkeersleiding, daarbij continu gesteund door een Harpoon 'link'-vliegtuig van 320 Squadron, had grote moeite alle operaties in goede volgorde veilig te laten verlopen. Naast de Nederlandse inbreng kwam al snel ook de buitenlandse hulp op gang. Negen Amerikaanse Fairchild C-119 'Flying Boxcars' vrachtvliegtuigen, vier Vickers 'Valetta' transporttoestellen van de RAF als ook twee Deense Catalina amfibies en zelfs een Boeing B-17 werden onmiddellijk bij het zandzakken droppen ingeschakeld. Vanwege de grotere ladingcapaciteit van deze buitenlandse toestellen kon de hulpverlening van Oxfords, Beechcrafts, Mitchells en andere niet voor zandzakkenvervoer ingerichte vliegtuigen op 6 februari worden ingetrokken. De Mitchells bleven nadien nog tot en met 16 februari in actie voor het uitwerpen van medicamenten, voedsel en andere noodzakelijke hulpgoederen. Vliegtuigsquadron 8 (VSQ 8) had voor dit doel in totaal vier Mitchells beschikbaar, de B.l t/m B.3 en de B.5. In totaal werden in deze periode 61 'sorties' met deze toestellen uitgevoerd. Aanvankelijk werden drie Mitchells t/m 3 februari door het squadron ingezet. Daarna kwam nog een vierde Mitchell beschikbaar voor de voedseldroppings. Met name tijdens de eerste drie actiedagen werden de Mitchells vrijwel uitsluitend voor het afwerpen van rubberboten gebruikt. Behalve de MLD-toestellen werden ook de KLM- en Luchtmacht-Dakota's hiermee belast.


Dat het hier fikse aantallen betrof, illustreert onderstaand overzicht:

 
Vliegdienst Aantal afgeworpen zandzakken
MLD 105
Luchtmacht 61
KLM 23
Totaal 189

Amerikaanse en Deense vliegtuigen dropten bovendien nog 90 reddingvlotten boven diverse bedreigde plaatsen.



We kunnen het beste LTZV Bom weer zijn relaas over zijn ervaringen boven het noodgebied laten hervatten: 'Bij sterke wind kreeg ik de vrije hand om rubberboten af te werpen, waar die nodig waren. Zo gebeurde het boven Oude Tonge op Flakkee, dat zo'n boot precies bij een overstroomd huis terechtkwam. We bleven in de buurt rondvliegen en zagen, dat een vrouw met twee kleine kinderen de boot uit de zolder te pakken kregen en erin kropen. Ze werden over een afstand van 5 km door de wind opgestuwd en bereikten veilig de vaste wal. Toen waren we gerustgesteld. Het was aandoenlijk te zien hoe geestdriftig de vrouw met doeken zwaaide uit dankbaarheid voor haar redding'.

Enige dagen later nam de vliegtuigbemanning van Bom's Mitchell boven Moriaanshoofd op Duiveland een schrijnend toneel waar, toen daar zakken met brood werden afgeworpen: 'Mannen en vrouwen, die verkleumd op een dijk stonden, vingen het voedsel met uitgestrekte armen op, rukten de zakken open en hapten gretig in het eerste het beste van de broden die zij te pakken kregen. Een oud Zeeuws vrouwtje klapte met haar blote armen omhoog in beide handen van uitgelaten blijdschap'.

De Mitchells van VSQ 8 voerden boven het rampgebied in totaal 46 droppingvluchten uit met een totaal van 72 uur. Op zijn laatste vlucht waarbij zandzakken boven Noord-Gouwe op Schouwen werden uitgegooid, zag Frans Bom tot zijn ontzetting dat er opnieuw drie grote gaten in de dijk vielen. Deze dijkbreuk speelde zich af terwijl de bewoners druk doende waren de afgeworpen zandzakken op te stapelen. Al hun moeite was nu vergeefs. Haastig spoedden zij zich naar een paar vrachtauto's om het vee van laaggelegen boerderijen naar hogere plaatsen te drijven.

'De gedupeerden werkten zelf voortreffelijk mee om de droppings te doen slagen', aldus wederom LTZV Bom. 'Uit eigen beweging markeerden zij de daarvoor bestemde plaatsen met lakens, lappen of vlaggen. Vaak werden er op de grond met uit kunstmest of jutezakken gevormde letters aanwijzingen gegeven als 'Drop hier' - 'Zender nodig' - 'Dringend medicamenten' - 'Rubberboten' - 'Rubberpakken'. Die pakken hadden ze nodig om door het water te kunnen waden'. De Mitchell-bemanningen hebben - evenals de overige hulpverleners in het luchtruim - al die dagen urenlang hulp geboden waar die nodig was, zelfs tot ver in de donkere uurtjes. Uitvoering van alle vluchten was mogelijk dankzij de grandioze inzet van het grondpersoneel. LTZV Bom was overduidelijk geestdriftig aangaande de door hun geleverde prestaties: 'Dag en nacht hebben ze geploeterd om te zorgen dat de kisten steeds startklaar stonden. Er mankeerde niets aan. Nooit heb ik de mannen van de gronddienst met meer ijver aan 't werk gezien dan in deze spannende dagen'.

Zo eindigden de Mitchells op wel heel spectaculaire wijze hun vliegende loopbaan bij de Marine Luchtvaartdienst. In de loop van 1953 werden de eerste drie toestellen (B.2, B.5 en B.6) uitgefaseerd. Het jaar daarop volgden de laatste drie, de B.1, B.3 en B.9. Gelukkig zijn nog enkele Mitchells in ons land bewaart gebleven om ook de herinnering aan de actie 'Watersnood' voor het nageslacht levend te houden!


Geraadpleegde bronnen

- IMH/Collecties, rapport 'Marine Luchtvaart Dienst
- Watersnood 1953/Marine Vliegkamp Valkenburg'.
- IMH/Collectie MLD, 'Jaarverslag Vliegtuigsquadron 8 over 1953'.
- Onze Vloot 42 (1953)/No. 2, 55 'Vliegerervaringen boven noodgebied'.

illustraties:
1) uit Avia-Vliegwereld, 19-02-1953
2) uit Nieuwe Haagsche Courant, 04-02-1953



Dit artikel is eerder gepubliceerd in LuchtvaartKennis, het tijdschrift van de Afdeling Luchtvaartkennis van de KNVvL. Voor meer informatie over de Afdeling Luchtvaartkennis, zie onderstaande links.

Voor meer informatie zie:
http://www.luchtvaartkennis.net
http://www.knvvl.nl


<-- Vorige